اگر روغن موتور کم باشد چه میشود؟

روغن موتور بخش مهم سیستم پیشرانه خودرو است و کاهش سطح آن مشکلات بسیار زیادی برای خودرو ایجاد می‌کند. بسیاری از رانندگان با این دغدغه مواجه هستند که اگر روغن موتور کم باشد چه میشود و چگونه باید با توجه به این موضوع از خسارات سنگین جلوگیری کرد. موضوع مهم این است که بی‌توجهی به وضعیت روان‌کار، عمر مفید خودرو را کاهش می‌دهد و هزینه‌های نگهداری را به شدت بالا می‌برد. برای پیشگیری از این مشکلات، بررسی دوره‌ای و خرید روغن موتور با استاندارد مناسب، نخستین گام در حفظ سلامت موتور است. در این مطلب علل، عوارض و راهکارهای مقابله با کاهش سطح روغن را بررسی می‌کنیم تا از این طریق، عمر خودرو خود را افزایش دهید.

روغن موتور دقیقا چه کارهایی انجام می‌دهد و چرا کم شدنش خطرناک است؟

وظیفه اصلی روغن موتور، روان‌کاری قطعات متحرک داخل موتور است تا از تماس فلز با فلز جلوگیری شود. روغن موتور نقش مهمی در انتقال حرارت از نواحی داغ به کارتل و جذب ذرات معلق و دوده حاصل از احتراق دارد و مانع زنگ‌زدگی قطعات داخلی می‌شود. زمانی که سطح این مایع کاهش می‌یابد، این فرایند بسیار مهم با مشکل مواجه می‌شود. درنتیجه، موتور در معرض فرسایش سریع و گرمای بیش از اندازه قرار می‌گیرد که به تخریب اجزاء داخلی منجر خواهد شد. ادامه پیدا کردن این وضعیت، عملکرد کلی خودرو را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

اگر روغن موتور کم باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

کاهش سطح روغن مجموعه‌ای از واکنش‌های زنجیره‌ای مخرب را در موتور آغاز می‌کند. وقتی مقدار روغن از حد مجاز کمتر شود، سیستم پمپ روغن توان ایجاد فشار لازم برای ارسال سیال به تمام نقاط حساس را ندارد. این وضعیت باعث می‌شود که قطعات بدون لایه محافظ عمل کنند و تخریب فیزیکی در لایه‌های میکروسکوپی و سپس آسیب‌های کلان ساختاری شروع شود. این آسیب‌ها به تدریج تمام بخش‌های متحرک را درگیر می‌کنند و بدین‌ترتیب هزینه تعمیرات چندبرابر می‌شود. مهم‌ترین مشکلاتی که پس از کم شدن روغن موتور با آن روبه‌رو می‌شوید، به شرح زیر هستند:

افزایش اصطکاک و حرارت

بدون وجود مقدار کافی روغن، لایه نازک روان‌کننده بین قطعات متحرک از بین می‌رود. این مسئله تماس مستقیم سطوح فلزی مانند پیستون‌ها و دیواره سیلندر را در پی دارد و اصطکاک را به شدت افزایش می‌دهد. افزایش اصطکاک، حرارت بسیار زیادی تولید می‌کند که سیستم خنک‌کننده خودرو به تنهایی توان دفع آن را ندارد و این گرما باعث تغییر شکل قطعات فلزی می‌شود.

کاهش فشار روغن و روشن شدن چراغ روغن

با افت سطح سیال، اویل پمپ به جای روغن، حباب‌های هوا را می‌مکد و فشار در سیستم به شدت افت می‌کند. در این مرحله، سنسور فشار روغن شروع به کار خواهد کرد و چراغ هشدار در پشت آمپر روشن می‌شود. در چنین شرایطی، برخی مالکان خودرو به جای بررسی وضعیت روغن به دنبال بررسی قیمت احیاگر موتور هستند تا با خرید این دسته از محصولات بتوانند آسیب‌های ناشی از افت فشار و سایش اولیه را جبران کنند؛ اما روشن شدن این چراغ نشان‌دهنده وضعیتی بحرانی است که نیاز به رسیدگی فوری دارد.

آسیب یاتاقان ها

یاتاقان‌ها حساس‌ترین قطعات موتور نسبت به کمبود روغن هستند. این قطعات روی لایه نازکی از روغن قرار دارند و در صورت نبود روغن، به دلیل اصطکاک شدید و حرارت ذوب می‌شوند یا تغییر شکل می‌دهند. صدای تق‌تق شدید از موتور معمولا نشان‌دهنده تخریب یاتاقان‌ها در اثر خشکی موتور است و بی‌توجهی به آن باعث از کار افتادن کامل موتور خودرو می‌شود.

چسبیدن رینگ‌ها و افت کمپرس

رینگ‌های پیستون برای حرکت روان و آب‌بندی فضای احتراق به روغن نیاز دارند. کمبود روغن باعث داغی بیش از اندازه رینگ‌ها می‌شود و احتمال چسبندگی آن‌ها به پیستون را بالا می‌برد. این پدیده باعث فرار گازهای احتراق و کاهش چشمگیر قدرت موتور می‌شود و عملکرد موتور را به شدت ضعیف می‌کند.

گیرپاژ موتور

سنگین‌ترین پیامد کاهش روغن، گیرپاژ یا قفل کردن موتور است. در این حالت، به دلیل حرارت فوق‌العاده بالا، قطعات متحرک مانند پیستون‌ها به دیواره سیلندر جوش می‌خورند یا میل‌لنگ از حرکت باز می‌ایستد. در این وضعیت، موتور کاملا از کار می‌افتد و به تعویض کامل یا بازسازی کلی نیاز دارد که هزینه بسیار سنگینی است.

دلایل کم شدن روغن موتور

شناخت دلایل کم شدن روغن موتور کمک می‌کند تا قبل از وقوع مشکل، به ریشه آن پی ببرید. در بسیاری از موارد، حتی در خودروهای سالم نیز مقداری کاهش سطح روغن طبیعی است، اما اگر این مقدار از اندازه استاندارد بیشتر شود، نشان‌دهنده نقص فنی در ساختار موتور یا سیستم‌های جانبی است. هنگام بررسی قیمت روغن موتور سیکلت و خودرو باید توجه کنید که کیفیت پایین روغن به تبخیر سریع‌تر آن منجر می‌شود و دفعات نیاز به سرریز را افزایش می‌دهد؛ به همین دلیل باید برای خرید محصول درجه یک و باکیفیت اقدام کنید. از مهم‌ترین دلایل کم شدن روغن موتور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

روغن سوزی در موتور

یکی از رایج‌ترین دلایل روغن‌سوزی در موتور، ورود روغن به محفظه احتراق و سوختن آن با بنزین است. این مشکل معمولا به دلیل خرابی لاستیک ساق سوپاپ یا فرسودگی رینگ‌ها رخ می‌دهد. اصلی‌ترین نشانه این مسئله، خارج شدن دود آبی رنگ از اگزوز خودرو، به‌ویژه هنگام شتاب‌گیری یا شروع حرکت است که مصرف غیرعادی روغن را نشان می‌دهد.

ویسکوزیته روغن

انتخاب روغن با گرانروی نامناسب نسبت به شرایط آب‌وهوایی یا دفترچه راهنمای خودرو به روغن کم کردن موتور منجر می‌شود. در میان انواع روغن موتور ماشین، روغن‌های بسیار رقیق در دمای بالا به سرعت تبخیر می‌شوند یا از منافذ بسیار ریز عبور می‌کنند؛ روغن‌های بیش از اندازه غلیظ نیز توان حرکت درست در مجاری باریک را ندارند.

بالا رفتن بیش از حد دمای موتور

اگر سیستم خنک‌کننده خودرو به درستی عمل نکند، دمای روغن به بیش از اندازه مجاز می‌رسد. در دمای بسیار بالا، ساختار مولکولی روغن شکسته می‌شود و خاصیت روان‌کنندگی خود را از دست می‌دهد. این اتفاق باعث بخار بخش زیادی از روغن و کاهش سطح آن می‌شود که برای موتور بسیار خطرناک است.

رانندگی با دور موتور بالا

فشار مداوم به موتور و رانندگی طولانی در دورهای نزدیک به محدوده قرمز، دمای داخلی و فشار هیدرولیکی را افزایش می‌دهد. این سبک رانندگی مصرف روغن را در موتورهای سالم نیز به‌طور محسوس بالا می‌برد و استهلاک قطعات را تشدید می‌کند.

نشتی روغن موتور

خروج روغن در نقاط نشتی مانند واشر سرسیلندر، واشر درب سوپاپ، کاسه نمدها یا پیچ کارتل از عوامل اصلی کاهش سطح روغن است. هنگام انتخاب روغن، توجه به سطح کیفی روغن موتور اهمیت دارد؛ اما در صورت وجود نشتی فیزیکی، حتی بهترین روغن‌ها به سرعت تخلیه می‌شوند و موتور بدون حفاظ می‌ماند.

آب بندی سوپاپ ها

در صورت خرابی واشرهای آب‌بندی سوپاپ، روغن از قسمت سرسیلندر به داخل محفظه احتراق نشت می‌کند. این نقص باعث می‌شود که موتور به تدریج روغن کم کند و بازدهی احتراق کاهش یابد.

چسبندگی سوپاپ‌ها و گاید

رسوبات ناشی از روغن‌های بی‌کیفیت باعث چسبندگی سوپاپ‌ها در محل گاید می‌شود. این لقی یا چسبندگی به روغن اجازه می‌دهد که به مسیرهای غیرمجاز نفوذ کند و مصرف روغن موتور را به‌طور غیرطبیعی بالا ببرد.

فرسایش رینگ پیستون

وقتی رینگ‌ها دچار فرسودگی می‌شوند، توان پاک‌کردن روغن از دیواره سیلندر را ندارند. در این حالت، روغن باقی‌مانده در هر مرحله احتراق می‌سوزد. در برخی موارد، خرید مکمل روغن در بهبود وضعیت فرسایش رینگ پیستون به‌طور موقت موثر است؛ اما برای حل کامل باید از مکانیک کمک بگیرید.

تعمیر موتور

گاهی پس از انجام تعمیرات اساسی موتور تا مدتی که قطعات جدید با یکدیگر آب‌بندی شوند، سطح روغن کمی کاهش پیدا می‌کند. این مسئله در صورت کوتاه‌مدت بودن طبیعی است، اما در صورت تداوم باید توسط مکانیک بررسی شود.

علائم کمبود روغن موتور

تشخیص به‌موقع علت کم شدن روغن موتور از هزینه‌های سنگین جلوگیری می‌کند؛ به همین دلیل، راننده باید به هرگونه تغییر در رفتار خودرو حساس باشد. از مهم‌ترین علائم کمبود روغن موتور می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم:

• روشن شدن چراغ هشدار فشار روغن در صفحه کیلومتر
• شنیده شدن صدای تیک‌تیک یا تق‌تق از موتور
• کاهش محسوس شتاب و توان خروجی خودرو
• استشمام بوی سوختگی روغن در فضای اطراف خودرو یا داخل کابین
• مشاهده لکه‌های روغن در محل پارک خودرو
• بالا رفتن غیرعادی آمپر دمای آب

راهکارهای جلوگیری از کاهش روغن موتور

بهترین راه برای حفظ سلامت موتور، پیشگیری و نظارت مداوم است. استفاده از روان‌کارهای باکیفیت و متناسب با تکنولوژی موتور خودرو موضوع بسیار مهمی است و متخصصان برای بازگرداندن خاصیت الاستیک واشرها و پر کردن خراش‌های میکروسکوپی در سطوح داخلی، خرید احیاگر روغن را توصیه می‌کنند. این کار در کاهش مصرف روغن و بهبود عملکرد موتورهای با کارکرد بالا بسیار موثر است و عمر پیشرانه را افزایش می‌دهد.

نحوه بررسی روغن موتور خودرو

برای چک کردن درست سطح روغن، خودرو را در سطحی کاملا صاف پارک کنید و اجازه دهید که موتور حداقل ۱۵ دقیقه خاموش بماند تا روغن به کارتل برگردد. سپس میله اندازه‌گیری را دربیاورید، با دستمال تمیز کنید و دوباره تا انتها در جای خود قرار دهید. پس از بیرون کشیدن مجدد، سطح روغن باید بین دو علامت MIN و MAX باشد. اگر سطح روغن نزدیک به علامت حداقل یا زیر آن بود، بلافاصله روغن اضافه کنید تا موتور دچار خشکی نشود.

نتیجه گیری

کمبود روغن موتور مشکلی جدی برای سلامت فنی خودرو است و به خسارات مالی سنگین یا توقف ناگهانی خودرو در جاده منجر می‌شود. با بررسی‌های هفتگی، توجه به علائم هشداردهنده و استفاده از محصولات جانبی باکیفیت، از طول عمر موتور خود محافظت کنید. فروشگاه اطمینان یدک با عرضه محصولات اصلی به شما کمک خواهد کرد تا بهترین محصولات را برای خودرو خود در نظر بگیرید و از آن‌ها استفاده کنید.

سوالات متداول

مقدار مجاز کم شدن روغن موتور ماشین چقدر است؟

در اکثر خودروهای مدرن، کاهش حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ سی‌سی روغن در هر ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر طبیعی است؛ اما مقادیر بیشتر از آن باید بررسی فنی شوند تا از بروز خرابی‌های بزرگ‌تر جلوگیری به عمل آید.

آیا کم شدن روغن همیشه با دود آبی همراه است؟

خیر؛ اگر کاهش روغن به دلیل نشتی خارجی از واشرها یا تبخیر ناشی از دمای بالا باشد، لزوما دود آبی دیده نمی‌شود. این دود تنها زمانی به‌چشم می‌خورد که روغن در محفظه احتراق بسوزد.

آیا می‌توانم به روغن قدیمی، روغن جدید اضافه کنم؟

در موارد اضطراری برای رساندن سطح روغن به حد مجاز می‌توان این کار را انجام داد، اما نباید آن را جایگزین تعویض کامل روغن بدانید.